نویسنده: حمید فرازنده
صدای سوم و مسئله امکان نقد
در پاسخ به صدای سومی‌ها، به کسانی که می‌گویند: «نه این و نه آن»، نیاز به مقدمه‌چینی زیادی نیست. تنها باید از آنان پرسید: آیا با بیرون‌ماندن از «این» و «آن»، بستری برای وجود‌داشتنِ تو باقی می‌ماند؟
صدای سومی می‌خواهد نقد کند، بنویسد و مطالبه‌گری کند. اما تمام این کارها نیازمند وجود یک «جغرافیا» و یک «امنیت پایدار» است. وقتی وحشی‌ترین ارتش‌های جهان طرف مقابل جنگ هستند، و تو می‌دانی یا باید بدانی که هدف آن‌ها اصلاح ساختار نیست، بلکه نابودی «دسترنج تمدنی» یک ملت است، و آوازآواز به این اعتراف می‌کنند، تو می‌خواهی کجا بایستی؟
دفاع از ایران و حفظ امکان وجود صدای سوم
دفاع از ایران در برابر دشمن خارجی، دفاع از «امکانِ وجود‌داشتنِ خودِ صدای سوم» است. اگر ایران برود، «صدای سوم» به «صدای هیچ‌کس» در اردوگاه‌های آوارگان تبدیل می‌شود.
بیشتر بخوانید
مفهوم «روح زیبا» و پرهیز از انتخاب
دوستانی که «پدیدارشناسی روح» را کمی خوانده باشند، با اصطلاح «schöne seele» [روح زیبا] آشنا هستند.
بسیاری از صدای سومی‌ها نگران این هستند که روح زیبای‌شان خدشه‌دار نگردد و دست‌های‌شان آلوده نشود. پس خوش‌تر می‌دارند تا در میانه این جنگ، در یک میانه وهم‌آلود، پاک‌ومنزه بایستند.
آیا در جنگ موجودیتی گزینه سومی وجود دارد؟
حال‌آنکه در لحظه جنگ موجودیتی، «بی‌طرفی» یا «گزینه سوم» وجود خارجی ندارد. این را تاریخ جنگ‌های جهان در طول قرون به ما آموخته است. در وضعیت‌های حدی، مرزی، یا به‌فرنگی بوردر-لاین، امتناع از انتخاب یکی از جبهه‌های نبرد، خود یک «انتخاب» است، اما تاریخ پر از تجاربی است که نشان می‌دهد این امتناع عملاً به‌نفع طرف قوی‌تر، به‌نفع دشمن تجهیزشده تمام می‌شود.
اخلاق مسئولیت در برابر تهدید خارجی
ایستادن در وسط زمین‌وهوا، به معنای باز‌کردن فضا برای جراحیِ وحشیانه ایران توسط بیگانگان است. شما حتی اگر حاکمیت را «بد» می‌دانید، اخلاقِ مسئولیت، حکم می‌کند که از میان «بد» و «نابودگر»، دومی را دفع کنیم تا فرصت برای اصلاح اولی باقی بماند.
ای‌کاش صدای سومی‌ها کمی تولستوی می‌خواندند، یا کمی جنگ استالینگراد. چقدر دست‌شان خالی است وقتی روشنفکری را فقط و فقط در همین بیرون‌ماندن از گود تعریف می‌کنند. روشنفکر هم که هستید، قطب‌نمای‌تان سارتر باشد، نه کامو. نترسید اگر دست‌تان آلوده شود. ندای وجدان این نیست که در برابر ویرانی وطن باز هم بگویید نه «این» و نه «آن»، که «آن» به تاراج‌تان می‌برد.
دشمن خارجی و مسئله موجودیت ایران
مشکل فلسفی صدای سوم این است که دشمن را «انتزاعی» می‌بیند. آن‌ها فکر می‌کنند طرفِ دشمن خارجی صرفاً حکومت است، و نه موجودیت تاریخی ایران. اما وقتی بمب فرود می‌آید، بین منتقد و مدافع تفکیکی قائل نمی‌شود.
وقتی دشمن موجودیت تو را به رسمیت نمی‌شناسد، تو چگونه می‌خواهی با نفی نیروی دفاعی خودی (سپاه)، به او صلح یا تغییر را پیشنهاد دهی؟ من از تولستوی آموخته‌ام تا زمانی که دشمنِ وحشی پشت مرز است، هرگونه صدای تفریق، در حکم انتحار جمعی است.
نقش اینترنت و جنگ مدرن
هر روز انتقادکردن از بسته‌بودن اینترنت مرا شگفت‌زده می‌کند. در جنگ‌های مدرن، اینترنت تنها ابزار ارتباطی نیست، بلکه بستر هدایت عملیات‌های خرابکارانه، ترور و پخش شایعات، مخابره اطلاعات امنیتی و در نهایت وسیله‌ای برای شکستن روحیه ملی است.
در تاریخ جنگ‌های تمام کشورهای جهان هرگونه صدای مخالف در زمان نبرد، از دیدگاه نظامی، «ستون پنجم» یا عاملی برای تضعیف اراده سرباز در خط مقدم تلقی می‌شود. بخوانید ببینید آمریکایی‌ها در طول جنگ دوم جهانی چگونه هزاران هزار ژاپنی را تنها به این دلیل که ممکن بود جاسوسی کنند در اردوگاه‌ها حبس کردند.
نقد ساختار داخلی در شرایط جنگ
در نهایت اینکه اگر نقد شما به ساختار داخلی درست هم باشد، برای اینکه فردا کسی باقی بماند که این نقد را بشنود، امروز باید لوله تفنگ‌ها به سمت بیرون متمرکز باشد. صدای سوم تنها زمانی معنا دارد که «خانه‌ای» وجود داشته باشد. دشمنی که ما با آن روبه‌رو هستیم، به‌دنبال آزادکردنِ ایران نیست؛ او چشم به بنیان خانه دوخته است.
برای ارسال نوشته‌های خود با آیدی ravieiran@ در تلگرام در ارتباط باشید.
