ملیحه سیف آبادی
تاریخ، موزهٔ اشیاء و اسناد مرده نیست؛ تاریخ یک جریان زنده است که اگر الفبایش را نشناسیم، سناریوهای گذشته بارها و بارها با لباس‌ها و گریم‌های تازه در برابر ما بازتولید می‌شوند.وقتی به سیزدهم آبان نگاه می‌کنیم، معمولاً اولین تصویر ذهنی، بالا رفتن از دیوارهای یک سفارتخانه در سال ۵۸ است. اما ماجرا هرگز چند تکه آهن، یک پرچم یا ساختمان نبود. ماجرا یک رمزگشایی تاریخی بود. سندی که در آن روز افشا شد، نشان داد چگونه ساختار یک سلطه،مفاهیم پاکی مثل روابط دیپلماتیک و صلح را به پوششی برای مهندسی کودتا، تفرقه و کنترل نامحسوس یک ملت تبدیل کرده بود. آنجا سفارت نبود؛ اتاق فرمانی بود که تصمیم می‌گرفت نبض استقلال ما تا کجا حق تپیدن دارد.امروز بیش از چهار دهه از آن روز می‌گذرد. دیوارها تغییر کرده‌اند و دیگر اسناد روی کاغذهای خردشده از دستگاه کاغذخردکن بیرون نمی‌آیند؛ اما آیا منطق سلطه عوض شده است؟اگر دیروز سفارتخانه سنگر نفوذ بود، امروز مفاهیمی مثل دموکراسی، حقوق بشر و میز مذاکره به پوشش و ویترین همان پروژه بدل شده‌اند. تاریخ معاصر به ما می‌گوید که خطرناک‌ترین جنگ‌ها، جنگ‌های نظامی نیستند؛ جنگ‌هایی هستند که در آن‌ها مهاجم، لباس منجی به تن می‌کند و واژه‌ها را مصادره می‌کند.وقتی پای منافع راهبردی به میان می‌آید، برای آن‌ها واژهٔ دموکراسی یعنی حق انتخابی که تنها با نظم تحمیلی ما همسو باشد و مفهوم مذاکره یعنی: فرآیندی برای فرسایش مؤلفه‌های قدرت، خلع سلاح اراده‌ها و تحمیل گام‌به‌گام خواسته‌ها.امروز بازی دموکراسی و دلسوزی، دیگر پنهان نیست. کشوری که حیاتش با تکیه بر خودکفایی و استقلال تعریف شده، وقتی پای همان میزهایی می‌نشیند که قواعدش را دیگران چیده‌اند، با همان فرمول تاریخی مواجه می‌شود: تسلیم در ازای بقایی مشروط. همان‌طور که اسناد لانهٔ جاسوسی نشان داد قصد نهایی چیزی جز مهار تمام‌عیار و استحالهٔ هویت ملی ایران نبوده، امروز نیز بازی مذاکره برای بازگرداندن ایران به همان مدار وابستگی طراحی شده است؛ منتها با ادبیاتی اتوکشیده و لبخندهایی دیپلماتیک.پیام ماندگار سیزده آبان، یک تقویم‌نگاری ساده نیست؛ پیام آن هوشیاری نسبت به نقاب‌هاست.ما دشمن صلح، گفتگو یا تمدن نیستیم؛ اما آموخته‌ایم که نباید میان نقاب دموکراسی و ارادهٔ استعمار اشتباه کنیم. لانهٔ جاسوسی امروز در ذهن‌ها و محاسبات بازتولید می‌شود؛ هر جا که بخواهند باور کنیم نسخهٔ سعادت ما در دستان همان کسانی است که دیروز بر پیکر استقلالمان خنجر زدند.آینده متعلق به جامعه‌ای است که مقهور پروپاگاندا نشود، زبان قدرت را بفهمد و فراموش نکند که میزی که پشت آن کرامت یک ملت حراج شود، دیگر میز مذاکره نیست؛ بازآفرینی همان ساختاری است که یک بار در آبان ۵۸ فرو ریخت.
